مصطفى النوراني الاردبيلي

114

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

براى سرفه خشك نافع است . شير ماده شتر : آن را در عربى لبن اللقاء و در اردو اونتن كادوده مىگويند . در آن ماده چربى كم و نمكيات زياد مىباشد ، رنگ زرد مايل به سفيد ، گرم و خشك دو درجه و بعضى گفتند خشكى مايل به گرم است ، شير شتر در تب مضر است ، مصلح آن شكر با روغن بادام ، بدل آن بول شتر ، نافع خاص : دافع استسقاء لطيف ، جلاء كننده ، مدر بول است ، ماده معتدل و قوام مىكند ، اورام باطنى را تحليل مىكند ، صلابت طحال ، ورم مثانه ، ورم جگر با شربت بَزورى مىدهند . در استسقاء مزمن با گل قند مىدهند ، شير شتر با سكنجبين دادن بهتر است كه در معده جامد نشود . در چشم گذاشتن آن چشم را قوت مىدهد ، ماليدن آن بر جلد مفيد است ، بول و حيض را ادرار مىكند . شير بُز : در عربى آن را لبن الماعزه و در اردو بكرى كادوده مىگويند و در انگليسى Goats milk مىگويند . در اين اجزاء پنير و شكر كم مىباشد و در آن كمى پكريك اسيد مىباشد . بر اين جهت از آن يك بوى مخصوص مىآيد . رنگ آن سفيد ، خوش ذائقه و شيرين ، مزاج سرد درجه اول و درجه دوم مايل به حرارت ، مقدار خوراك تا 480 گرم ، امراض احشاء را مضر است ، مصلح آن كتيرا ، عسل و باديان ، بدل آن شير گاو ، نفخ خاص براى سرفه سل و مرض حلق ، نيز ملين و مدر بول و جلاء كننده است . نسبت به شير گاو و گاوميش خفيف و لطيف است ، در خراش مثانه ، زخم مثانه ، در خناق مفيد است . انسان گرم مزاج را قوت مىدهد ، در امراض گرما مفيد است . از اين شير دارويى به نام ماء الجبن درست مىكنند كه در امراض سوداوى مثل ماليخوليا ، جنون ، وسواس ، وحشت و خفقان مىدهند . براى اخراج و مرتب كردن اخلاط معرقه داده مىشود ، دانه‌هاى داخل دهان را مفيد است كه در آن غرغره و مزمزه مىكنند و خوراكى هم مىدهند . شير ميش و شير گوسفند : آن را در عربى لبن الضأن و در اردو بهيرط كادوده مىگويند .